Verborgen kracht, zichtbare verhalen

Nabestaanden over een suïcide

Ingezonden brief Volkskrant

Pleidooi voor psychologische autopsie
Interview met René Diekstra VK zaterdag 17 sept 2016

volkskrant-ingezondenbrief

Zorgvuldigheid is van cruciaal belang bij berichtgeving over suïcide. Het interview afgelopen zaterdag met René Diekstra was in dit opzicht een dubbele uitglijder, van zowel de Volkskrant als van de heer Diekstra. De richtlijn voor journalisten van de Ivonne van de Ven Stichting, die onomstreden, algemeen omarmd en wetenschappelijk onderbouwd is, is bij de Volkskrant en de heer Diekstra bekend. Maar ze laten de richtlijn links liggen. Het niet volgen van de richtlijn kan leiden tot kopieergedrag en suïcidale mensen het laatste zetje geven. De richtlijn stelt o.a.: geen details, geen beschrijving van de methode. In het artikel worden vier methodes voor suïcide concreet benoemd (we zullen ze hier om begrijpelijke redenen niet herhalen). Een andere aanwijzing van de richtlijn: niet romantiseren. Dat wordt in het interview juist wel gedaan in het verhaal over Cleopatra en Marcus Aurelius. Aan het eind van het artikel wordt de romantiserende kaart nogmaals getrokken als Diekstra een dubbel suïcide van een echtpaar schildert als het mooiste afscheid dat je van het leven kunt nemen. Dat gaat niet over suïcide maar over zelfeuthanasie; een riskante verwarring die de energie bij suïcidepreventie weg kan trekken.
Voorts kennen wij geen enkele wetenschappelijke publicatie die suïcides als bewonderenswaardig betitelt en wij laten deze kwalificatie dan ook graag voor rekening van de heer Diekstra…

Dat de media (en de Volkskrant) aandacht besteden aan het fenomeen suïcide is van groot belang. Doel hierbij zou onder andere moeten zijn om mythes die er bestaan over suïcide te bestrijden. Eén van die mythes is dat het bij suïcide altijd om een zelfbewuste keuze gaat. Diekstra begeeft zich op glad ijs als hij beargumenteert waarom hij het woord zelfmoord afwijst. Volgens hem  impliceert de term zelfmoord dat suïcide ‘moreel verwerpelijk’ is. En dat zou niet kloppen om ‘het toch je eigen lichaam is, waarmee je mag doen wat je wil’. Hij suggereert hiermee dat suïcide een uiting is van de vrije wil en wekt de suggesties dat mensen die zich suïcideren dit ergens, diep in hun geest hebben gekozen. En dat is nu bij uitstek een van de mythes die doorbroken moet worden. Zijn suggestie is op geen enkele wijze te rijmen met het wetenschappelijke inzicht dat de meeste mensen die zich suïcideren in een fuik van wanhoop, verwarring, obsessief denken, impulsiviteit e.d. terecht komen. Suïcideren is nooit ‘doen met je lijf wat je wil’, maar suïcide is uiteindelijk ‘niet meer kunnen’ en ‘geen keuzes meer zien’. De meeste mensen die zich suïcideren zien oplossingen niet meer, die er mogelijk wel zijn.

Wij willen de intenties van de heer Diekstra niet in twijfel trekken. Ook hij wil bijdragen aan suïcidepreventie, zie bijvoorbeeld het aangehaalde onderwijsproject. Met zijn focus op ‘vrije keuze’ slaat hij echter de plank flink mis. Van een psychologische autopsie die gebaseerd is op zijn uitgangspunten verwachten wij weinig heil.

Ivonne van de Ven Stichting
Ida Bontius en Ton Baakman

Vooraankondiging

In September 2016 verschijnt:

Verborgen kracht, zichtbare verhalen

Verhalen van nabestaanden over een suïcide
Verhalenbundel 2016 Ivonne van de Ven Stichting

verborgen-krachtDe verhalen van nabestaanden, die de Ivonne van de Ven Stichting het afgelopen jaar verzameld heeft, laten op krachtige wijze zien hoe ingrijpend voor alle betrokkenen een psychisch ziekteproces is dat eindigt in een suïcide.
Het is niet gebruikelijk dat zorginstellingen aan nabestaanden vragen om hun evaluatie te geven van het proces dat tot een suïcide heeft geleid. De Ivonne van de Ven Stichting wil met deze bundel die lacune vullen. De verhalen van nabestaanden maken zichtbaar wat anders onzichtbaar zou blijven. De nabestaanden doen zinvolle suggesties voor verbetering van de professionele hulp aan suïcidale mensen. Dat maakt deze bundel lezenswaard voor allen die met suïcidale mensen te maken hebben in praktijk, beleid en wetenschap.

U kunt de verhalenbundel nu al bestellen door:

  • € 13,95 (plus € 2,95 verzendkosten) over te maken op: IBAN: NL95 INGB 0008118471 onder vermelding van: verhalenbundel 2016

Verzendkosten bij bestellen van meerdere exemplaren: 2 stuks: € 3,95 en meer stuks: € 7,50

Opnieuw Alarm: Meer inspanningen nodig om suïcides te voorkomen

Cijfers van het CBS laten zien dat in 2015 het aantal suïcides in Nederland weer is toegenomen tot 1871 personen. In 2014 waren het er 1835; in 2007 ging het om 1353 personen. De groep overledenen bestond in 2015 uit 1290 mannen en 591 vrouwen. Suïcide is de belangrijkste doodsoorzaak in de leeftijdsgroep 20 tot 40 jaar; het komt in die groep vaker voor dan andere ziektes of verkeersongelukken.
Zie: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/26/meer-zelfdodingen

Een suïcide en het hele proces dat er aan voorafgaat is een verschrikkelijke ervaring voor de betrokkene zelf en voor zijn of haar familie en vrienden.

Het is een mythe dat een suïcide doorgaans een welbewuste keus is. In de meeste gevallen gaat het om een stap in wanhoop en verwarring om een vreselijk psychisch lijden te beëindigen.

De Ivonne van de Ven Stichting komt op voor betere suïcidepreventie in Nederland.

Suïcidaliteit zien wij als een aandoening waar nog onvoldoende kennis over beschikbaar is om precies te weten hoe we mensen met suïcidale gedachten optimaal kunnen helpen.

Wel weten we dat het van levensbelang is dat we iemand, die suïcidaal is, serieus nemen, een luisterend oor bieden, met warmte en empathie tegemoet treden en met therapie en medicijnen ondersteunen.

 

Enkele handvatten om een daadwerkelijke suïcide te voorkomen:

  • Voor suïcidale mensen zelf: Praat over uw suïcidale gedachten met iemand die echt aandacht voor u heeft. Wacht niet tot u het bijna niet meer uithoudt maar maak (opkomende) suïcidale gedachten zo snel mogelijk bespreekbaar. Zoek hulp die bij u past zoals bij uw huisarts of de GGZ. Ook kunt u gebruik maken van de online hulpverlening van 113Online (https://www.113online.nl/)
  • Voor naasten: U kunt alert zijn of iemand in uw directe omgeving (thuis, op het werk, op school) worstelt met suïcidale gedachten. Vraag expliciet of de betrokkene suïcidale gedachten heeft. In een suïcidale crisis is iemand ernstig uit balans en niet zichzelf. U bewijst deze persoon een dienst door hem/haar te beschermen, niet alleen te laten en samen hulp te zoeken. Stel u daarbij ook op als bondgenoot van de hulpverlener.
  • Voor hulpverleners (van sociaal wijkteam tot psychiater): U kunt zo optimaal mogelijke zorg verlenen aan suïcidale mensen. Voer bijvoorbeeld innovaties door in uw diagnostiek en behandeling. Empathie, daadkracht en kennis van zaken zijn de bouwstenen om uw suïcidale cliënten te helpen. Bondgenootschap met naasten draagt bij aan uw effectiviteit.
    Aanknopingspunten vindt u in de Richtlijn diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag.

 

Gezamenlijk kunnen we voorkomen dat mensen in eenzaamheid

op een gruwelijke manier overlijden.

 

Voor nadere informatie: ivonnevandevenstichting.nl; Paul van Hoek

Nu online: de monitor

De Ivonne van de Ven stichting wil verhalen van naasten en nabestaanden benutten om ons pleidooi voor een betere suïcidepreventie kracht bij te zetten. Het kan de suïcidepreventie ten goede komen als steeds meer nabestaanden hun stem laten horen. Op deze manier verzamelen we informatie over wat suïcide met naasten en nabestaanden doet.

Er worden vragen gesteld over de worsteling van de suïcidale persoon, over de zorg die hij of zij ontvangt of ontving van hulpverleners en van direct betrokkenen. Naasten en nabestaanden delen hun ideeën over wat goed gaat of ging en hoe het beter zou kunnen.

De versies voor nabestaanden en naasten zijn nu online, de versie voor mensen die zelf suicidaal zijn of dat zijn geweest volgt. Ook zullen dan snel de eerste verhalen gepubliceerd worden.

Rechts in het menu kunt u onder het kopje Monitor starten met een van de twee monitors.

 

Wij zijn op zoek naar bestuursleden

Nieuwe leden:

  • Staan achter de missie, visie en doelen van de Ivonne van de Ven Stichting
  • Zijn direct persoonlijk betrokken bij suïcidaal gedrag doordat zij nabestaande zijn, naaste of op een andere manier persoonlijk betrokken
  • Kijken op een genuanceerde, onafhankelijke manier naar suïcidepreventie

Zij hebben bij voorkeur:

  • Enig zicht op de aanpak van suïcidepreventie in Nederland (uit ervaring of door studie of beroep)
  • Enige bestuurlijke ervaring

Wilt u een bijdrage leveren? neem dan contact op via bestuur@ivonnevandevenstichting.nl

Prijs voor bijzondere verdiensten voor Jan Mokkenstorm

Arnhem, 18 januari 2016

In de week van BLUE MONDAY gaat de Ivonne van de Ven prijs voor bijzondere verdiensten naar Jan Mokkenstorm.

De Ivonne van de Ven Stichting reikt periodiek een prijs uit aan een persoon of groep die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan het onderzoek naar suïcide, aan suïcidepreventie of hulp aan naasten en nabestaanden. Met de prijs wil onze stichting de kwaliteit van suïcidepreventie en hulpverlening aan naasten en nabestaanden bevorderen en stimuleren. Zo zijn sinds 1998 acht prijswinnaars gelauwerd om hun verdiensten. Acht prijswinnaars die Nederland veiliger hebben gemaakt.
Voor de tweede maal in haar bestaan is het tijd om een prijs voor bijzondere verdiensten toe te kennen. Deze speciale prijs is een waardering voor een buitencategorie prestatie.
Het bestuur van de Ivonne van de Ven Stichting kent de Ivonne van de Ven Prijs voor bijzondere verdiensten op het gebied van suïcidepreventie toe aan Jan Mokkenstorm.

Jan Mokkenstorm heeft zich ontwikkeld tot een vernieuwer binnen de GGZ op het gebied van suïcidepreventie. Hij heeft als één van de fouding fathers van 113Online concreet uitwerking gegeven aan zijn visie. Samen met anderen bouwt hij met 113Online aan een originele en vernieuwende inzet van e-mental health ten behoeve van suïcidale mensen. 113Online voorziet in een behoefte om nieuwe oplossingen te zoeken voor het schrijnend en hardnekkige probleem van suïcidaliteit.
Ook bij de introductie in Nederland van het Amerikaanse concept ‘ Zero suïcide’ neemt Jan Mokkenstorm een voortrekkers rol op zich.
In het bredere maatschappelijke debat over suïcidaliteit en suïcidepreventie manifesteert hij zich als visionair en missionaris. Hij heeft zich persoonlijk sterk verbonden met het streven naar betere preventie. Hij weet mensen op allerlei niveaus enthousiast te  maken om een bijdrage te leveren aan suïcidepreventie; van de vrijwilligers van 113Online tot de Minister. De manier waarop hij dat doet is ontwapend en onderstreept op vanzelfsprekende wijze nut, noodzaak en haalbaarheid van betere suïcidepreventie.
Hij zet zich er onvermoeibaar voor in om suïcidepreventie breed in de maatschappij te agenderen. Hij biedt perspectief waar eerdere patstellingen suïcidaliteit als een uitzichtloos en onoplosbaar probleem leken te definiëren.
Jan Mokkenstorm speelt met zijn aanwezigheid in de media (TV, radio, kranten en in documentaires) zeer alert in op ontwikkelingen, ook in de actualiteit (zoals rondom het overlijden van Joost Zwagerman).

De prijs wordt uitgereikt tijdens de Bestuurlijke Themamiddag ‘Samen een vuist maken redt levens’ in de Raadszaal van de gemeente Beverwijk op 26 januari om 14:00 uur.

motivatie:

Ivonne van de Ven prijs voor bijzondere verdiensten

Het bestuur van de Ivonne van de Ven Stichting, in vergadering bijeen op 26 november 2015, kent de Ivonne van de Ven Prijs voor bijzondere verdiensten op het gebied van suïcidepreventie toe aan Jan Mokkenstorm.
Het bestuur heeft dit besluit genomen op basis van criteria als originaliteit, pionier-schap, aansluiting bij de praktijk en maatschappelijk effect gerelateerd aan de doelstellingen van de Ivonne van de Ven Stichting.

Naar ons oordeel neemt Jan Mokkenstorm een bijzondere plaats in binnen de groep voortrekkers op het gebied van suïcidepreventie in Nederland. Daarom is deze uitreiking voor bijzondere verdiensten gepast.

Jan Mokkenstorm heeft zich ontwikkeld tot een vernieuwer binnen de GGZ op het gebied van suïcidepreventie. Hij heeft als één van de fouding fathers van 113Online concreet uitwerking gegeven aan zijn visie. Samen met anderen bouwt hij met 113Online aan een originele en vernieuwende inzet van e-mental health ten behoeve van suïcidale mensen. 113Online voorziet in een behoefte om nieuwe oplossingen te zoeken voor het schrijnend en hardnekkige probleem van suïcidaliteit.

Ook bij de introductie in Nederland van het Amerikaanse concept ‘ Zero suïcide’ neemt Jan Mokkenstorm een voortrekkers rol op zich.

In het bredere maatschappelijke debat over suïcidaliteit en suïcidepreventie manifesteert hij zich als visionair en missionaris. Hij heeft zich persoonlijk sterk verbonden met het streven naar betere preventie. Hij weet mensen op allerlei niveaus enthousiast te  maken om een bijdrage te leveren aan suïcidepreventie; van de vrijwilligers van 113Online tot de Minister. De manier waarop hij dat doet is ontwapend en onderstreept op vanzelfsprekende wijze nut, noodzaak en haalbaarheid van betere suïcidepreventie.

Hij zet zich er onvermoeibaar voor in om suïcidepreventie breed in de maatschappij te agenderen. Hij biedt perspectief waar eerdere patstellingen suïcidaliteit als een uitzichtloos en onoplosbaar probleem leken te definiëren.
Jan Mokkenstorm speelt met zijn aanwezigheid in de media (TV, radio, kranten en in documentaires) zeer alert in op ontwikkelingen, ook in de actualiteit (zoals rondom het overlijden van Joost Zwagerman).

Typerend voor de bijdrage van Jan Mokkenstorm is dat hij zich integraal, toekomstgericht en met een hoge ambitie aan suïcidepreventie heeft verbonden. Zijn visie omvat meerdere decennia.

Bij 113Online uit zich dat in het steeds verder uitbouwen van de dienstverlening met naast de directe online hulp ook training en scholing en bovendien coördinatie van het programma suïcidepreventie van VWS. Er ontspruiten steeds nieuwe ideeën en ambities aan de geest van Jan Mokkenstorm die hij dan ook zo snel mogelijk in praktijk probeert te brengen.

Ook levert Jan Mokkenstorm een belangrijke bijdrage aan de discussie binnen zijn beroepsgroep en in de wetenschap in Nederland en internationaal.

Om al deze redenen is het ons een genoegen om de Ivonne van de Ven Prijs voor bijzondere verdiensten uit te reiken aan Jan Mokkenstorm.

Winnaar Ivonne van de Ven Prijs 2015

Op 10 september, Wereld suïcidepreventie dag, is de winnaar van de Ivonne van de Ven Prijs bekend gemaakt. Deze prijs wordt uitgereikt aan een persoon of groep die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan het onderzoek naar suïcide, aan suïcidepreventie of hulp aan naasten of nabestaanden.

De winnaar Ivonne van de Venprijs 2015 is: SuNa project – Marion Ferber, GGD Den Haag

Het bestuur van de Ivonne van de Ven Stichting heeft de Ivonne van de Ven prijs 2015 toegekend aan Marion Ferber van het SuNa project. SuNa staat voor: Suïcide(poging) Nazorg aan Haagse jongeren en gaat uit van de GGD Den Haag, met als projectleider Marion Ferber. Dit project blijkt een effectief vangnet voor jongeren van 12-25 jaar die na een suïcidepoging of ernstig zelfbeschadigend gedrag op de Spoedeisende Eerste Hulp terecht komen. Zij raken na hun poging veelal volledig uit beeld bij de SEH. Op eigen kracht de weg naar reguliere hulpverlening vinden is voor hen veelal te moeilijk vanwege gebrek aan zelfvertrouwen, schaamte en cultuurgebonden factoren. Jongeren vallen zo tussen de wal en het schip. Enkele steekwoorden uit het juryrapport: pionier-schap, grote persoonlijke inzet van de projectleider, buiten de perken en verbindend met de GGZ, bereikt (allochtone) jongeren als moeilijke doelgroep. SuNa biedt een outreachende en cultuur sensitieve benadering en neemt de jongeren zo nodig bij de hand richting reguliere zorg. Naast individuele begeleiding van jongeren geeft SuNa voorlichting op scholen en adviseert onderwijzend personeel en hulpverleners. De jury heeft grote waardering voor het werk van Marion Ferber en hoopt dat het toekennen van de prijs er tevens toe zal bijdragen dat dit project navolging krijgt in Nederland.
zie ook de site van SuNa

Eervolle vermeldingen werden toegekend aan:

• Prorail – Angela van der Veer

De afgelopen jaren is er in Nederland een toename van het aantal suïcides van meer dan 30%. Tegen die opwaartse beweging in is het aantal suïcides op het spoor de afgelopen vier jaar met 10% gedaald. Dit succes is mede te danken aan het Programma Suïcidepreventie van ProRail. Onder de bezielende leiding van Angela van der Veer werkt Pro Rail samen met verschillende partners. Deze brede aanpak is een voorbeeld voor elke organisatie die suïcidepreventie vorm wil geven.

• Suïcidepoli Venray – Cloë Bollen (Vincent van Gogh)

In 2013 hebben ketenpartners in Noord-Limburg afspraken gemaakt ter bevordering van de preventie van suïcide en pogingen tot suïcide in de regio. Daartoe hebben zij een poli ingericht die patiënten na een suïcidepoging adequate nazorg biedt. Het bestaan van deze poli is een erkenning van het feit dat suïcidaliteit qua diagnostiek en behandeling specifieke zorg verdient die tevens vlot toegankelijk is.

Bijzonder is dat alle mensen met suïcidaal gedrag uit de regio bij deze poli terecht kunnen en daar snelle en specialistische hulp krijgen.

Jury

Cornelis van Houwelingen (voorzitter) is psychiater bij GGZ Eindhoven. Hij is de vorige prijswinnaar van de Ivonne van de Ven prijs.

Damiaan Denys hoogleraar psychiatrie aan het AMC-UvA. Als psychiater is hij gespecialiseerd in het bestrijden van overdreven angstgevoelens, als filosoof weet hij dat angst hoort bij het bestaan.

Leonie Kusenuh werkt bij het RINO als SRH Strenghtstrainer en Hersteldocent. Daarnaast is zij actief voor haar Stichting Voor/Door/Met. Leonie heeft 10 jaar geleden een ernstige suïcidepoging overleeft.

Marieke de Groot is senior onderzoeker bij de afdeling klinische psychologie van de Vrije Universiteit en werkzaam bij de Crisisdienst van GGZ Drenthe.

Annemiek Huisman is post doc onderzoeker bij de afdeling klinische psychologie van de Vrije Universiteit. Zij is bestuurslid van de Ivonne van de Ven Stichting

Uitreiking Ivonne van de Ven Prijs op symposium World Suicide Prevention Day

Op 10 september, Wereld suïcidepreventie dag, wordt de winnaar van de Ivonne van de Ven Prijs bekend gemaakt. De jury heeft uit 15 inzendingen gekozen. Onze stichting is verheugd over de hoge kwaliteit van de inzendingen. Naast de prijswinnaar zijn er ook twee eervolle vermeldingen. Ook die worden op 10 september bekend.

De uitreiking van de prijs is tijdens het symposium World Suicide Prevention Day van de Parnassia academie in het Louis Hartlooper Complex in Utrecht. De uitreiking wordt gedaan door Annemiek Huisman, lid van het bestuur van de Ivonne van de Stichting. De vorige winnaar, Cornelis van Houwelingen, zal een toelichting geven namens de jury op de uitslag.

Voor meer informatie over het symposium zie: www.parnassia-academie.nl/bedrijfsscholing/congressen-en-symposia/world-suicide-prevention-day)

De Ivonne van de Ven Stichting looft deze prijs uit aan een persoon of groep die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan het onderzoek naar suïcide, aan suïcidepreventie of hulp aan naasten en nabestaanden. Met de prijs wil onze stichting de kwaliteit van suïcidepreventie en hulpverlening aan naasten en nabestaanden bevorderen en stimuleren. De prijs wordt dit keer voor de achtste maal uitgereikt

Uitnodiging tot deelname aan onderzoek naar invloed van een suïcidepoging op naastbetrokkenen

OPROEP VOOR DEELNAME AAN ONDERZOEK NAAR:

 

DE INVLOED VAN EEN SUICIDEPOGING (ZONDER DODELIJKE AFLOOP) OP NAASTBETROKKENEN

Waarom dit onderzoek

Cijfers wijzen uit dat het aantal suïcides en suïcidepogingen in Nederland de laatste jaren toeneemt.

GGZ Friesland doet onderzoek naar de gevolgen van een suïcidepoging (zonder dodelijke afloop) op familieleden en naastbetrokkenen.

We doen dit onderzoek omdat er nog te weinig bekend is over deze gevolgen. Daarnaast willen we onderzoeken of we familieleden en naastbetrokkenen beter kunnen ondersteunen na zo’n ingrijpende gebeurtenis. Door de gevolgen en hulpbehoefte in kaart te brengen kunnen we bepalen of nieuw aanbod, specifiek gericht op deze groep mensen, ontwikkeld moet worden.

Inclusiecriteria

De deelnemer is een volwassen familielid of anderszins naastbetrokkene van een suïcidepoger. De poging vond plaats tussen juni 2014 en april 2016. De poging had geen dodelijke afloop.

Deelname

Van deelnemers aan het onderzoek wordt gevraagd eenmalig een vragenlijst in te vullen. De verkregen gegevens verwerken wij anoniem.

Ik wil u vragen om mee te doen aan dit onderzoek. Wanneer u ervoor kiest deel te nemen en de vragenlijst in te vullen, wordt u vrijblijvend de mogelijkheid geboden om eenmalig een gesprek te hebben met ondergetekende. In dit gesprek zullen we stilstaan bij mogelijk te verwachten reacties na een gebeurtenis zoals u die heeft meegemaakt en bij uw eigen ervaringen. Ook besteden we, indien u dat wenst, aandacht aan de manieren waarop een dierbare tot een suïcidepoging gekomen kan zijn. Indien u na dit gesprek verdere hulp wilt hebben, wordt verwijzing hiervoor met u in gang gezet.

Contact

Wanneer u meer informatie wilt over het onderzoek, of wanneer u zich wilt aanmelden, kunt u contact opnemen met ondergetekende via email:

ilse.de.groot@ggzfriesland.nl

Wanneer u uw telefoonnummer vermeldt, neem ik telefonisch contact met u op.

Alvast bedankt voor uw medewerking.

 

Met vriendelijke groet,

 

Ilse de Groot

Gezondheidszorgpsycholoog in opleiding tot Klinisch Psycholoog